U bent hier

Eindverslag IJsselmeerbikkels kanaalrecord

Proloog
Het begon allemaal ergens in januari 2010 toen Michael Oram via de discussiewebsite voor Kanaalzwemmers meldde dat er plekken vrijgekomen waren om het Kanaal over te zwemmen. Hij vroeg ook per mail direct aan Channel Team Wassenaar of ze een jaar eerder over wilden zwemmen. Met een telefoontje naar enkele leden werd besloten om hier niet op in te gaan om de benodigde gelden voor ons goede doel op te kunnen halen. De planning was vastgesteld en CTW wilde voldoende tijd hebben om dat essentiële deel van het project niet te laten mislukken.

Deze foto's zijn stills uit de video-documentaire van Martijn Wüts gemaakt ten behoeve van TV West. Deze documentaire is nog niet uitgezonden
 

De vraag aan Michael was vervolgens of ik met een ander nog samen te stellen team kon zwemmen. Het antwoord daarop was positief. Snel werd de kern van het team samengesteld van wat oudere knarren die nog eens een leuke stunt wilden uithalen. Daarbij werd bedacht dat er ook jonge zwemmers mee konden die mogelijk ambitie hebben om de oversteek ooit solo te gaan zwemmen. De kern van het team (Marcel, Ron, Milko en Richard) bleef hetzelfde gedurende de aanloop. Daaromheen wisselde het tot een maand voor de overtocht het team compleet was.

Er komt veel kijken bij zo’n overtocht. Zeker als de leden niet allemaal op één locatie wonen. Samen trainen was lastig, formulieren met alle handtekeningen er op bleek moeilijk te organiseren. Voor elke kanaaloversteek wordt ook nog eens om veiligheidsredenen geëist dat er een kwalificatie van 2 uur gezwommen wordt in water van maximaal 16 graden. Daarnaast is het doen van betalingen naar Engeland gecompliceerd. Veel telefoongesprekken met Oram waren het resultaat.

Het uiteindelijke team bestond naast de eerder genoemde 4 uit Hans-Peter Hartog, Roel de Hoop, 1e reservezwemmer Ralf van der Poel. Martijn Wüts is eerst als cameraman gevraagd omdat we wel wisten dat de beelden voor de media interessant zouden zijn.

Vlak voor de IJsselmeerzwemmarathon gaf Milko aan dat hij niet kon deelnemen omdat hij zijn leidinggevende moest vervangen in Bangladesh. Roel had nog een akkefietje te doen in Almere (hele Triatlon!). Daarnaast was Marcel op 11 augustus ook nog geopereerd aan zijn meniscus, waardoor het niet zeker was of hij op tijd voldoende hersteld zou zijn. Dus is Martijn, ook oud open water zwemmer, gevraagd of hij wilde inspringen wanneer een van ons plots niet in staat was te zwemmen.

Het was onze bedoeling een zo low-budget mogelijke overtocht te doen. Dat betekende dus geen week tevoren in Dover om te acclimatiseren en niet met het vliegtuig heen en terug. Een of meer sponsoren waren wenselijk om de kosten te verminderen. Gelukkig was Rob Deenen van SportEmotion snel enthousiast voor ons project en hij sponsorde ons in natura. Hij deed dit samen met Speedo en Powerbar. Rob wilde, als dat zou lukken, meegaan op de tocht “om het èchte werk eens te kunnen zien”. Helaas moest hij op het laatste moment vanwege een zakelijke afspraak afhaken.

Om ons tegen erge koude te beschermen heeft Wendy mooie (en vooral warme) sweatshirts gemaakt die op het water later goed van pas kwamen! Ook in natura gesponsord.

Regeltjes
De estafette werkt als volgt: de pilot (loods, wij noemen in Nederland gewoon schipper) is de persoon die de koers bepaalt. De zwemmer blijft bij de boot. De pilot bepaalt aan de hand van zijn ervaring en intuïtie waar er gezwommen wordt. De schipper bepaalt (op dezelfde basis) ook waar er gestart wordt. De waarnemer geeft aan wanneer er gewisseld wordt. Wat niet onbelangrijk is om in de gaten te houden is dat de pilot bepaalt of de zwemtocht voortgezet wordt of niet. Hij heeft het laatste woord hierin. De rol van de zwemmer is om arm voor arm, slag voor slag de boot te volgen en naar de overkant te zwemmen.

De eerste zwemmer wordt naar de startplek gebracht. Hij zwemt dan zelf naar de kant en geeft een signaal door met beide armen te zwaaien dat hij klaar is om te starten. De tweede zwemmer lost af door na het eerste uur (op signaal van de waarnemer) te water te gaan achter de eerste zwemmer. De eerste verlaat dan het water als de tweede achter hem ligt en hij signaal krijgt van de waarnemer. Zo gaan we voort tot en met de zesde zwemmer. Daarna gaat de eerste weer een uur.

Wij als IJsselmeerbikkels hadden ook bedacht dat steeds een wisselende persoon voor de veiligheid en enige coaching moet zorgen. We spraken af dat het niet “de volgende” zwemmer moest zijn want die moet vrij zijn zich voor te bereiden. De coach werd de tweede zwemmer na de zwemmer die zwom. De coach was ook de persoon die waar nodig eventueel “het invetten” doet. De zwemmer mocht zijn handen daar niet aan “vuil” maken.

Aanloop
De dagen voor het geplande tij werden steeds spannender. Steeds bellen na het weerbericht naar Micheal Oram om te horen welke mogelijkheden er zijn. Ook zelf internet afstruinen naar weersinformatie. Websites van Sandettie Light ship en windguru werden druk bezocht. Het was niet alleen in Nederland slecht weer. Op de 25e zag ik dat er rond de 30e verbetering zou komen. Ook Oram gaf dat aan en de zaterdag ervoor was er ook een gaatje. Daarop is een poging of 5 geweest. Twee estafetteploegen haalden het niet. De klok tikte verder. Steeds dichterbij kwam ons tij en Michael kon geen garanties geven. Dat doen ze overigens nooit. Ook steeds ruggespraak met Marcel gehouden. We besloten niet de eerste gelegenheid te nemen en vervroegd naar Engeland te gaan. De zwemmer van het eerste “slot” was zaterdag al gegaan, dus waren wij naar voren geschoven. We hebben ons aan onze eigen slot/positie gehouden. Oram gaf aan dat de wind zou gaan liggen en dat er nog veel golven waren. Die zouden ook rustiger worden. Zondag om 19.15 uur lokale tijd belden we voor een go - no-go om in de nacht van maandag op dinsdag te starten.

In dat gesprek werden we aangeraden naar Engeland te komen, terwijl er toch nog steeds te hoge golven waren om te zwemmen. In de ochtend weer bellen en Oram zag meer verbetering. Hij gaf aan dat we ook 12 uur later konden zwemmen als het weer onvoldoende opklaarde. Nog steeds geen garanties. Toch i.o.m. Marcel besloten om te rijden.

De dag van vertrek
We zouden met twee auto’s naar Oostende reizen om dan met de boot te gaan. Vlak voor vertrek kwamen we er achter dat Calais veel goedkoper is en dat de boot van Oostende niet naar Dover vaart maar naar Ramsgate. Dus naar Calais. De routes waren uitgestippeld door de Tom Tom’s. Blijkbaar komt de route uit Alkmaar zo’n beetje langs de Belgische kust en die vanuit Den Haag loopt door Frankrijk.

Doordat de Hagenezen eerder aankwamen hadden ze een kaartje voor een boot eerder dan de Noorderlingen. Gelukkig bleek er een gaatje te zijn waardoor we toch met één SeaFrance ferry meekonden. Aan boord elkaar zoeken is nog wel een lastige opdracht.

Op de boot wel naar Het Kanaal gekeken. Een behoorlijke golfslag was nog aanwezig. De golven leken minder te worden naar Dover toe. Of…. raakten we er aan gewend?

In Engeland even opletten dat je aan de andere kant van de weg moet rijden!

De boot af en ergens afspreken om Oram weer bellen dat we aangekomen zijn. Hij gaf aan om 00.30 uur op het dok klaar te staan om dan om 01.30 uur te gaan zwemmen. De start zou Samphire Hoe Beach worden. Hij gaf ook aan dat het nog steeds te hoog golft. Hij vertelde dat we ons op een eventuele domper mochten voorbereiden: we zouden best wel eens kunnen uitvaren en onverrichter zake naar de haven terugkeren. Dan was het afwachten wat de optie van 12 uur later zou bieden.

Het was vroeg in de avond dus zijn we naar de stad gegaan om te gaan eten. Het werd uiteraard Italiaans voor de nodige pasta. Een overnachting werd het niet. Een tukje in de auto na het eten.
Wel was er, voordat we naar het dok konden, nog het verzamelen van voldoende Engelse ponden uit diverse pinautomaten. Vele automaten pikten ons bankplastic niet. Uiteindelijk hadden we de ponden die we nodig hadden voor de restantbetaling voor de overtocht. Wat boodschappen gedaan onderweg: broodjes, snoep en water voor onderweg/ontbijt.

In de haven aangekomen bij de havenmeester geparkeerd. Pogingen gedaan om te slapen. Enkelen lukte dat, anderen niet. Tegen de tijd dat we wakker moesten worden bleken er meer zwemmers op de parkeerplaats te zijn. Een paar leuke gesprekjes gevoerd. Er was ook iemand die een Arch to Arc triatlon aan het doen was. Dat is een “run” naar Dover vanaf de Admiralty Arch in Londen, een “swim” naar Frankrijk en dan weer een “bike” naar de Arc de Triomphe in Parijs. Pittig!

Klaar voor de start! En bikkelen!
Onze boot kwam als eerste aan, maar het was niet zichtbaar dat het de onze was. Ze zouden ons vanaf de parkeerplaats komen halen, dus wij wachtten. Na een half uur en de aankomst van nog 5 boten voor zwemmers in de haven ben ik maar eens poolshoogte gaan nemen beneden op het water. Bleek dat de eerste boot inderdaad toch de Gallivant van Oram was. Snel aan boord en vertrekken. Ja, de betaling werd gedaan voordat we wegvoeren… Business first!

Onderweg door een van beide waarnemers, Dell, de officiële instructie ontvangen en we mochten op een klein kladblokvel de startvolgorde opgeven. Na inlevering kunnen we daar niet meer van afwijken. De reservezwemmer mag dan niet meer starten.

We voeren naar Samphire Hoe Beach westelijk vanuit Dover achter de waterzuiveringsinstallatie die zo heet. Vlak voor de kust, zo’n 15 meter, werd Richard het water in geïnstrueerd. Een licht op het hoofd en aan de zwembroek. Waar hij heen moest zwemmen werd op het strand verlicht met een schijnwerper vanaf de Gallivant. Net als bij Gibraltar even een moment van rust voor het te water gaan.
Het water was woelig (channel swimmers call this lumpy water) en 16,5 graden.

De surf bracht Richard snel op het kiezelstrand en voordat hij zijn evenwicht vond, klonk de scheepstoeter (om 02.03 uur Engelse tijd en 3.03 uur Europese tijd) als startsignaal. “Direct terug het water in! Zwemmen! Bikkelen!” Het water was fris, niet koud. Na een paar meter was Richard al naast de boot. “Tempo maken en toch niet te snel van start gaan. Wennen aan de golven.” De boot hobbelde op en neer en heen en weer. “Blijf bij de boot!” Het tempo was hoog, hij moest nog een keer zwemmen! Na een minuut of 10 was alles gestabiliseerd in een tempo wat goed te doen was voor een uur en daarna nog een keer. Na afloop gaf Richard aan dat hij wel zin had om nog een uurtje te zwemmen. De overname door Ralf was mooi en snel. Richard kan er echter door de golven moeilijk uitkomen en viel bijna weer terug in het water. Hij heeft aan de reling van de boot een nare blauwe plek overgehouden aan de binnenkant van zijn dijbeen.

Ralf zette het tempo van Richard stevig voort. Geen spoor van vermoeidheid en de kust van Engeland verdween gestaag verder uit het zicht. Richard had moeite om zijn kleren weer aan te trekken vanwege de wind en de de schommelingen van de boot. Dat proces duurde ruim een half uur. Richard werd maar niet warm en is in de stuurhut gaan zitten.

Ralf kwam aan het eind van zijn uur, na de overname door Hans-Peter, enthousiast uit het water. Ralf volgde spoedig in de stuurhut omdat hij overvallen was door zeeziekte. Dat is vast versterkt door onze inmiddels ingetreden algemene vermoeidheid vanwege de lange dag zonder serieuze nachtrust.

Tussendoor veel naar Wendy ge-sms’t. Zij heeft het thuisfront steeds weer op de hoogte weten te houden via de website (ondanks dat ze ook nog voor haar werk een dienst tussendoor had).
Hans-Peter trok er hard aan en de vorderingen bleven gestaag. “Wat kan hij zwemmen! Prachtig!” Leuk dat hij met ons mee wilde komen.

Ron was de volgende en ook die zwom wat hij waard was. Roel nam ook weer vlot over en deed waar hij voor meedeed: knap zwemmen! Hij mocht de zon zien opkomen. Inmiddels waren we ver van land verwijderd en waren de golven toch nog niet gaan liggen. Nog steeds waren de golven in de flank. Roel was de meest kwetsbare bij koud water, doch geen moment iets over gehoord. De sterker worden de zon zal vast geholpen hebben! Doch, 16 graden is behoorlijk fris, zeker met een lagere boventemperatuur met wind kracht 3 a 4. Wel een overgang na een seizoen waar we in Nederland met 20+ te maken hebben gehad!

Rond de wissel met Marcel kregen we bericht van Oram dat we op koers waren voor een overtocht van iets onder de 10 uur. 10 uur is niet waar we op hoopten, maar nog altijd respectabel. 10 uur zou voor een stelletje oude heren aangevuld met wat jonkies een fraaie tijd zijn, maar….. we gingen voor het record: 9.29. De gedachten waren dat we met de drie snellere zwemmers die als volgende moesten wel zouden zien. Die 9.29 was vast nog wel in zicht dan.

Ralf was nog steeds ziek in de stuurhut. We hebben hem aangesproken op wat er te wachten stond. Geen energie en toch zwemmen. We vermoedden dat het waarschijnlijk was dat hij in het water niet meer zeeziek zou zijn. Afgesproken dat hij onderweg elk kwartier voeding zou krijgen (dit in tegenstelling tot de anderen). Als Ralf niet zijn uur zou zwemmen zou de recordpoging afgelopen zijn. Uiteraard zouden we wel doorzwemmen om de overkant wel te gaan halen. Afwachten dus hoe een en ander zou uitpakken.

Na Marcel was Richard weer aan de beurt. Hij wilde wel laten zien dat Oram niet álle wijsheid in pacht heeft…. of in elk geval dat het niet halen van de hoofdprijs niet aan hem zou liggen. Stevig doorgezwommen en de laatste 10 minuten nog een poging gedaan om te versnellen.

Vanuit het water was zichtbaar dat Ralf er weinig moed in had voor de wissel. Daarna kwam goed van pas dat Martijn hem eerder begeleid had op bijvoorbeeld het IJsselmeer. Hij wist hoe een en ander bij Ralf werkte. Martijn wist hem naar het eind van zijn uur te brengen op zijn min of meer lege maag. Veel aanmoedigingen vanaf de boot hielpen vast ook wel mee. Oram vond het maar niets die voedingen, vond dat we hem tevoren met Maxim voeding hadden moeten volstoppen.

Inmiddels was duidelijk dat het tij net wat anders keerde dan gebruikelijk en dat de wind later aan het keren was dan voorspeld was. We hadden de wind in de rug en de golven waren vanuit dezelfde kant. Richard voelde dat al in zijn stuk. Ralf had er veel voordeel bij en we werden optimistischer.

Vlak voordat Hans-Peter het water in ging werd duidelijk dat we in de buurt van de 9 uur zouden kunnen uitkomen als er hard werd doorgezwommen. Hans-Peter kreeg de mededeling dat als hij hard door kon zwemmen hij mogelijk zou kunnen finishen. Als een sneltrein nam hij na de wissel het heft in handen en zwom voor wat hij waard was. Het eerste half uur zat hij vaak in de buurt van snelheden waar een 50m sprinter zijn vingers bij zou aflikken: Een beetje door het getij geholpen was achteraf een snelheid van 34.28 per 100m(!) gemeten op het horloge van Roel. Dat is een topsnelheid van wel 19km uur! Dat was overigens bepaald niet direct 19km/uur in de richting van ons doel, maar ten opzichte van de zeebodem. We maakten een zo goed als parallelle beweging naar de Cap. Het laatste stukje zou een draai moeten worden.

Aankomst
50 minuten naast de boot voor Hans-Peter. Wat een snelheid! De laatste minuten zonder boot en hij wijkt resoluut af van de aangegeven koers. Oram gaf een rots aan ergens een meter of 200 ten zuiden van waar Hans-Peter op koerste. De communicatie van Oram kwam dus niet aan bij onze laatste zwemmer. Als we maar voor de 9 uur aan zouden komen hoefden we niet nog eens te wisselen. Ron stond wel al klaar om het over te nemen, al was het maar voor de laatste 50 meter.

De laatste meters leken enorm langzaam te gaan. De snelheid werd door de stroming van het tij enorm vertraagd. Na 8 uur en 56 minuten bereikte Hans-Peter het doel: Frankrijk. Nu nog de kust op, recht op staan en zwaaien met twee armen. De eerste poging om op de rotsen te klimmen mislukte. De tweede poging lukte wel en we werden “geklokt” op 8 uur 57 minuten . Exact om 11.00 uur (Engelse tijd en 12.00 uur lokale tijd) werd geregistreerd dat IJsselmeerbikkels de overkant van het Kanaal hebben bereikt. Felicitaties alom.

Terugreis
Zodra Hans-Peter weer aan boord was zette de schipper de vaart er in en voer terug naar Engeland. Die reis zou slechts een paar uur duren. Veel naar huis bellen (Wendy heeft de eerste details van de finish op de website gezet) en met diverse journalisten. Uiteraard daarbij Jos van Kuijeren (Keerpunt/Zwemkroniek.com) en Jos Praat (AD Haagse Courant).

Veel van de journalisten vroegen meteen wat de volgende uitdaging zou worden. Eerst maar eens genieten van het behaalde succes! Stoppen op je hoogtepunt was wel een aardige repliek hierop.

Slot
Nee, stoppen is niet wat in ons bloed zit. Ralf en Hans-Peter gaven zelfs aan het Kanaal als solozwemmer te willen doen. Het virus is weer verder verspreid!

Voordat we het veer naar Frankrijk namen hebben we in de haven van Dover met een goede maaltijd bij een van de restaurants “on the docks” onze prestatie gevierd. Dat moesten we toch nog eens goed over doen, maar dan met onze aanhang erbij - ook om hen te bedanken voor de support die ze gaven. De “thuisblijvers” hebben wat te verduren gehad met ons!

Een mooi avontuur, waarin het weer duidelijk is geworden dat gelijkgestemden met ambitie, humor en inzet tot verrassende resultaten kunnen komen.

Statistieken team (in startvolgorde):

naam
geb
1e beurt
2e beurt
snelheid hoogste
snelheid laagste
Richard Broer
1959
4181m
4487m
9.24/km
18.08/km
Ralf van der Poel               
1989
4116m
5709m
7.12/km
17.40/km
Hans-Peter Hartog
1991
5450m
5789m
7.56/km
17.15/km
Ron van der Harst
1958
3875m
 
12.12/km
17.31/km
Roel de Hoop
1964
3886m
 
11.04/km
18.05/km
Marcel van der Togt
1961
3232m
 
10.39/km
18.27/km
Martijn Wüts
1989
(niet gestart)
 
 
 
Milko van Gool
1966
(reserve)
 
 
 
totaal
 
 
40540m
13.15/km
gemiddeld